Recenzje - Kino

Ziemia Iwana - recenzja festiwalowa

2021-12-01 10:03:50

"Ziemia Iwana" - to film dokumentalny, łączący w sobie elementy fikcyjne i faktyczne, a jego głównym bohaterem jest malarz ludowy Iwan Prychodko. W swoich pracach artysta naśladuje zanikające tradycje kultury Polesia. Istotną rolę w jego życiu odgrywa więź z naturą, którą się cieszy i z której czerpie swoje pomysły. Co wyjątkowego możemy znaleźć w pracach Iwana i jakie jest ich miejsce we współczesnym świecie sztuki?  

Ziemia Iwana filmPortret i filozofia życia malarza

Produkcja filmowa w reżyserii Andrija Łyseckiego nie dostarcza nam odpowiedzi na wiele nurtujących nas pytań: gdzie artysta zdobywał wiedzę, kiedy zaczął malować, jak długo prowadzi ascetyczny styl życia oraz jakie są jego marzenia i plany na przyszłość? Razem z twórcami, rekonstruujemy wizerunek malarza ludowego na podstawie obserwacji jego życia codziennego. Wchodzimy do jego wiejskiej chaty i widzimy, jak sam gotuje sobie jedzenie, jak rozmawia ze swoimi psami, kurami, jak prowadzi małe gospodarstwo.

Styl życia malarza jest bardzo skromny, a warunki, w których mieszka są ledwo wystarczające. Jednak w wykreowanym przez niego systemie czuje się szczęśliwy. Kłopoty i problemy współczesnego człowieka nie są dla niego na tyle istotne. Biała, siwa głowa i wąsy oraz oczy pełne uśmiechu i dziecinnej ciekawości – tak wygląda Iwan. Artysta emanuje i niesie pozytywne spojrzenie na świat, a jednocześnie jest nośnikiem kultury i wyobraźni swoich przodków, których zostaje coraz mniej. Trzeba żyć tak, aby obrazy nas podziwiały – uczy nas bohater filmu. 

Tropami słowiańskiego dziedzictwa i wyobraźni twórczej

Prace Iwana nie zawierają w sobie wielowarstwowego przekazu czy skomplikowanych modeli. Nawet dziecko potrafiłoby je opisać za pomocą kilku słów. Wymienić kolory, pojawiające się na płótnach symbole (słońce, koń, ptaki) –  i miałoby rację. Cenne jednak  są ich symboliczne i magiczne sensy, które były im wcześniej przepisywane. Energia i kolorystyka obrazów artysty o dziecięcym wydźwięku pulsują i żyją swoim życiem, co sprawia, że mają w sobie świeżość, chociaż naśladują magiczne myślenie i tradycyjność przodków sprzed kilkuset lat. Artysta wierzy, że namalowane słońce przynosi właścicielowi szczęście, pamięta nazwy duchów i bóstw słowiańskich.

W produkcji filmowej zostały też odtwarzane niektóre rytuały i obrzędy pogańskie wykonywane przez Ivana, takie jak na przykład symboliczne palenie stosu siana czy taniec z bębnem. Najwidoczniej są to atrakcyjne zabiegi artystyczne na potrzeby filmu, w rzeczywistości nie mające nic wspólnego z życiem codziennym malarza, niewątpliwie wyglądające widowiskowo. Często występujące w filmie melodie wykonane na sopiłce oraz innych ludowych instrumentach, także budowały rytualny nastrój i uduchowioną atmosferę.

Stosunek do kultury ludowej. Jaki los ją czeka?

Jednym z głównych przekazów dokumentu jest zjawisko zanikającej ukraińskiej kultury ludowej. Problem wydaje się poważny, a także warty dużej uwagi i wsparcia. Jednak wizerunek wyobcowanego artysty, naśladującego tradycje przodków, który nie wie jak się odnaleźć wśród współczesnego świata sztuki oraz nie może spotkać swojego odbiorcy na rynku i z tego powodu jest skazany na zapomnienie i życie w nędzy - nie jest do końca prawdziwy.

W rzeczywistości coraz częściej ukraińscy artyści odwołują się w swoich dziełach do motywów i tradycji ludowych, wykorzystują je w swoich utworach muzycznych, spektaklach, filmach czy projektowaniu ubrań lub ozdób. Cieszą się oni dużym sukcesem i zainteresowaniem. W filmie pojawił się fragment, kiedy pracy artysty zostały pokazane na wystawie w Mystetskyim Arsenale w sercu Kijowa.

Jednak jaki los czeka na artystę, który całe życie spędził na wsi? Czy się odważy przeprowadzić się do dużego miasta? Kompozycja filmu pozostaje otwarta. W rzeczywistości malarz Ivan Prychodko zasłynął: ”jako autor obrazów, drewnianych zabawek dla dzieci i figuralnych wyrobów z drewna. Jest Honorowym Mistrzem Sztuki Ludowej Ukrainy (2003), laureatem nagród Kateryny Biłokur (1999), Pawła Czubyńskiego (1994), Petra Werny (2008), Ogólnoukraińskich Konkursów Zabawek Dziecięcych (2002, 2005; Kijów, Ukraina), członkiem Narodowego Związku Mistrzów Sztuki Ludowej Ukrainy (1991). Brał udział w wystawach w Kijowie w 1990, 1995, 1997, 1999, 2003 roku” [za opis filmu z Ukraina! Film Festiwal 2021]

Mówi się, że "naród żyje, dopóki język jego żyje". Chce się wierzyć, że świat sztuki też istnieje, przestrzegając tych samych reguł. Dzięki takim produkcjom filmowym i unikatowym artystom, tradycja i kultura ludowa będzie żywa jeszcze długo. “Ziemia Iwana” zdobyła nagrodę za najlepszy film podczas Docudays UA Międzynarodowego Festiwalu Praw Człowieka w Kijowie oraz wygrała konkurs filmowy Kharkiv MeetDocs. Polecamy go zobaczyć, jeśli będziecie mieć ku temu okazję.

Wera Rasniuk

Film zobaczyłam podczas Ukraina! Film Festiwal 2021.

fot. screen youtube.com

Słowa kluczowe: dokument, film dokumentalny, 2021, Ivan Prychodko
Komentarze
Redakcja dlaStudenta.pl nie ponosi odpowiedzialności za wypowiedzi Internautów opublikowane na stronach serwisu oraz zastrzega sobie prawo do redagowania, skracania bądź usuwania komentarzy zawierających treści zabronione przez prawo, uznawane za obraźliwie lub naruszające zasady współżycia społecznego.
Zobacz także
Matki równoległe - recenzja

Oceniamy najnowsze dzieło Pedro Almodóvara.

Diuna 2021
Diuna - recenzja wydania Blu-ray

Sprawdźcie, czy materiały dodatkowe są warte zakupu!

Archiwum 81
Archiwum 81 - recenzja serialu

Co pojawi się na zniszczonych nagraniach wideo z 1994 roku?

Polecamy
Luce - film 2019
Luce - recenzja festiwalowa

Naomi Watts, Tim Roth i Octavia Spencer w dramacie o uprzedzeniach rasowych.

Perfekcja - recenzja

Nowy horror z Netflixa trudno opisać, ale na 100% trzeba go oglądać z uwagą.

Premiery filmowe
Zapowiedzi filmowe
O nich się mówi
Ostatnio dodane
Diuna 2021
Diuna - recenzja wydania Blu-ray

Sprawdźcie, czy materiały dodatkowe są warte zakupu!

Archiwum 81
Archiwum 81 - recenzja serialu

Co pojawi się na zniszczonych nagraniach wideo z 1994 roku?

Popularne
25 najlepszych filmów wszech czasów
25 najlepszych filmów wszech czasów

Magazyn "Empire" wybrał najlepsze filmy wszech czasów. Zapraszamy do obejrzenia ścisłej czołówki rankingu!

Najlepsze filmy dla zjaranych ludzi
Najlepsze filmy dla zjaranych ludzi

Dym w płucach często łączy się z oglądaniem filmów. Prezentujemy 20 idealnych filmów na wieczór z zielskiem.

12 najlepszych filmów psychologicznych
12 najlepszych filmów psychologicznych

Przedstawiamy najlepsze filmy psychologiczne, które każdego oglądającego zmuszą do refleksji!